सिंहावलोकन २०२६: क्रीडा क्षेत्र

-
लवकरच जग सध्या सुरु असलेल्या ग्रेनीयन कॅलेंडरला निरोप दूवून नविन ग्रेनीयन वर्ष २०२६चे मोठ्या जल्लोषात स्वागत करेल.हे करत असताना,सरत्या वर्षात झालेल्या घटनांचा मागोवा घेतल्यास पुढल्या वर्षाचे स्वागत करताना येणारा उत्साह उत्तमच.हेच लक्षात घेवून मी क्षेत्र ,विषयनिहाय सरत्या वर्षाचे आढावा घेणारे लेख लिहित आहे. त्याच मालिकेतील  क्रीडा विश्वाचा आढावा घेणारा हा लेख.  हे सरते वर्ष क्रीडा क्षेत्राचा विचार करता अत्यंत महत्त्वाच्या ठरले . भारताच्या अनेक खेळडूनी या वर्षात अत्यंत महत्वाचा टप्पा सर केला बुद्धिबळाचा विचार करता हे वर्ष खूपच आनंदाचे ठरले 

२०२5 हे वर्ष भारताच्या क्रीडा क्षेत्रासाठी व्यावसायिकता, तंत्रज्ञानाचा वापर आणि पायाभूत विकास यांचा संगम दर्शवणारे ठरले. ऑलिम्पिक सायकलच्या तयारीच्या दृष्टीने केंद्र व राज्य सरकारांनी प्रशिक्षण, विज्ञानाधिष्ठित कोचिंग आणि खेळाडूंच्या कल्याणावर भर दिला. क्रीडा मंत्रालयाच्या आकडेवारीनुसार ‘खेलो इंडिया’ अंतर्गत वार्षिक गुंतवणूक सातत्याने वाढत असून, देशभरात १,००० हून अधिक प्रशिक्षण केंद्रे सक्रिय झाली.

अॅथलेटिक्स, नेमबाजी, कुस्ती, बॉक्सिंग आणि वेटलिफ्टिंग या ऑलिम्पिक क्रीडांमध्ये कामगिरी सुधारण्यावर लक्ष केंद्रीत झाले. स्पोर्ट्स सायन्सच्या वापरामुळे—बायोमेकॅनिक्स, डेटा अॅनालिटिक्स, पोषण व्यवस्थापन—

इजा होण्याचे प्रमाण कमी झाले आणि कामगिरीत सातत्य दिसून आले. राष्ट्रीय शिबिरांमध्ये परफॉर्मन्स ट्रॅकिंग सिस्टीम्स वापरल्या गेल्या, ज्यातून खेळाडूंच्या वेग, सहनशक्ती आणि रिकव्हरीवर अचूक निरीक्षण शक्य झाले.

क्रिकेटच्या पलीकडे जाऊन फुटबॉल, हॉकी, बॅडमिंटन आणि कबड्डी यांसारख्या क्रीडांना व्यावसायिक लीग्समुळे मोठी चालना मिळाली. भारतीय क्रीडा अर्थव्यवस्थेचा आकार २०२६ पर्यंत अंदाजे १०–१२ अब्ज अमेरिकी डॉलरच्या दिशेने गेला, ज्यात प्रसारण हक्क, प्रायोजकत्व आणि स्पोर्ट्स टेक स्टार्टअप्सचा मोठा वाटा होता. महिला क्रीडाक्षेत्रातही सहभाग आणि कामगिरीत लक्षणीय वाढ नोंदवली गेली.

पायाभूत सुविधांच्या बाबतीत सिंथेटिक ट्रॅक्स, इनडोअर अरेनाज, आणि स्मार्ट स्टेडियम्सची संख्या वाढली. मात्र, ग्रामीण स्तरावर प्रशिक्षकांची कमतरता, दीर्घकालीन आर्थिक सुरक्षितता आणि तळागाळातील प्रतिभेचा शोध ही आव्हाने कायम राहिली.

एकदरीत सरते २०२५ वर्ष क्रीडा विश्वाचा विचार करता प्रचंड उलथापथीचे ठरले,हेच म्हणावे लागेल

टिप्पण्या

टिप्पणी पोस्ट करा

या ब्लॉगवरील लोकप्रिय पोस्ट

वंदन एका दृष्ट्या पंतप्रधानला !

-
इमेज
            1991 मे 21 ही एक साधीसुधी तारीख नाहीये. आपल्या भारताचे अत्यंत कठीण काळात सक्षम नेतृत्व करणाऱ्या  भारताला एका नव्या उंचीवर घेवून जाण्याची इच्छा असणाऱ्या पंतप्रधान राजीव गांधी यांची निवडणूक प्रचारादरम्यान मानवी बाँम्बस्फोटाद्वारे हत्या झाल्याची ही तारीख होय. आज या तारखेला 31 वर्षे अर्थात जवळपास दोन पिढ्याचा कालावधी पुर्ण झाला आहे. राजीव गांधी यांच्या पुण्यतिथीनिमित्त त्यांना भावपुर्ण आदरांजली.               आपल्या भारतात त्यांची अनेकदा घराण्यामुळे पंतप्रधानपद मिळालेला व्यक्ती अशी संभावना केली जाते त्यांची अशी संभावना करणाऱ्या व्यक्ती मात्र हे विसरतात की   दुसऱ्या महायुद्धानंतर स्वतंत्र झालेल्या तिसऱ्या जगातील बहुतेक सर्व देशातील लोकशाहीमध्ये भूतपूर्व राजेच लोकशाहीमध्ये निवडून आले आहेत किंवा त्यांचा स्वतंत्रलढ्यात मोठे योगदान असणाऱ्या व्यक्तीच पुढे शासनात आल्या . भारतही त्यास अपवाद नाही त्यामुळेच भारतीय स्वतंत्रलढ्यात मोठे योगदान असणाऱ्या नेहरू घराण्याचा वारस असणाऱ्या राजीव गांधींच्या गळ्यात पंतप्रधानपदा...
Read more »

31वर्षे अभिमानाची*

-
इमेज
आकाशातील उपग्रह ग्रह, तारे, तेजोमेघ, दिर्घीका यांच्या अभ्यासासाठी असणाऱ्या दुर्बिणी आपण आजकाल अनेकांकडे बघतो. .दुरवरुन येणाऱ्या प्रकाशाचे दृश्य स्वरूप त्या आपणास दाखवतात. मात्र एकुण प्रकाश लहरींपैकी फारच कमी प्रकाशलहरी आपणास दिसतात.  आपणास ज्या दुर्बिणी दिसतात त्या या दिसणाऱ्या प्रकाशलहीरीचे दृश्य स्वरूप असते .मानवी डोळ्यास न दिसणाऱ्या रेडिओ लहरीमध्ये गँमा किरण, एक्स रे, अल्टा साउंड किरण, आदींचा समावेश होतो. आपणास दिसणाऱ्या प्रकाशलहरींपेक्षा यांचे विश्व खुपच मोठे आहे. या लहरीच्या अभ्यासातून अनेक रंजक बाबी मानवास ज्ञात झाल्या आहेत. जसे कृष्णविवरांचे अस्तिव, लाल महाराक्षसी तारा ,श्वेतबटू तारा, न्युट्राँन स्टार वगैरै. या प्रकाशलहरींचा अभ्यासासाठी ज्या दुर्बिणी उभारल्या जातात. त्यांना रेडीओ दुर्बिणी उभाराव्या लागतात. या रेडीओ दुर्बिणी उभारणे त्यातून निरीक्षण करणे हे वैयक्तिक एकाचे कार्य नाही. त्यासाठी प्रचंड पैसा, जागा, मनुष्यबळ लागत असल्याने हे कार्य सरकारी पातळीवरच करण्यात येते .जगातील अनेक भागात अस्या सरकारी पाठबळ्यावर रेडिओ दुर्बिणी आहेत. आपल्या भारतातच नव्हे महाराष्ट्रात सुद्धा आह...
Read more »

विदर्भातील अपरिचित अष्टविनायक

-
इमेज
  सध्या आपल्या महाराष्ट्रात सर्वत्र गणपती बाप्पाची धूम चालू आहे . या गणेशोत्सवात गणपती दर्शनाचे विशेष महत्व आहे . आपल्या महाराष्ट्रात प्रामुख्याने पुणे परिसरातील गणपतीची ठिकाणे प्रसिद्ध आहेत मात्र आपल्या महाराष्ट्रात फक्त हीच गणपतीची ठिकाणे नाहीत . तर विदर्भात सुद्धा गणपतीची आठ ठिकाणे प्रसिद्ध आहेत . ज्याला वैदर्भीय अष्ट गणेश म्हणतात  चला तर जाणून घेउया त्यांच्याविषयी  . वरदविनायक - टेकडी गणपती   विदर्भातील अष्टविनायकातील पहिला समजला जाणारा गणपती म्हणजे नागपूरचा टेकडी गणपती . ऐन नागपूरमध्ये असलेले हे प्रसिद्ध देवस्थान पिंपळाच्या झाडाखाली गणेशाची शेंदूरच í चत प्रतिमा पाहायला मिळते . नागपूर हे ऐतिहासिकदृष्टय़ा महत्त्वाचे गाव . प्राचीन काळापासून अगदी पुरातत्त्वीय संदर्भ आणि पुरावे नागपूरसंदर्भात उपलब्ध आहेत . ऐतिहासिक भोसले - इंग्रज लढाई ज्या सीताबर्डी परिसरात झाली तिथेच हे गणपतीचे मंदिर आज उभे आहे . स्वयंभू गणेशाची ही मूर्ती एका प्राचीन मंदिराच्या भग्न झालेल्या अवशेषा...
Read more »