थोडं मनातील,

आपल्या मराठीत आत्मचरित्रांची मोठी परंपरा आहे. मात्र बहुसंख्य आत्मचरित्रात स्वत:चे दोष मान्य करा सोडाच,आपल्यात मुळात नसणारे चांगले गुण स्वत:ला चिकटवलेले दिसतात.फारच कमी आत्मचरित्रात आपले खरे आयुष्य रेखाटलेले स्पटपणे जाणवते.संख्येने मोजके असलेल्या या आत्मचरित्रात ठळकपणे आपले लक्ष्य वेधून घेते, लक्ष्मीबाई टिळक यांचे आत्मचरित्र ' स्मृतिचिन्हे'. कोणतेही भाषिक पांडित्य न दाखवता सहजसोप्या मराठीत सुद्धा किती सकस लिहता येते, हे बघायचे असल्यास या आत्मचरित्राखेरीज दुसरे पुस्तक मराठीत सापडणे, काहीसे अवघडच म्हणता येईल.आपण आपलेच आत्मचरित्र तर वाचत नाही ना, असे वाटावे इतका सत्यपणा या ५९१ पानांच्या पुस्तकात पदोपदी जाणवतो. जगात कोणीही सुपर ह्युमन म्हणून जन्माला येत नाहीत.आपल्या रोजच्या आयुष्यात ज्या अडचणी आपणास अनुभवायला येतात,त्याच प्रकारच्या अडचणी अनुभव मोठमोठ्या व्यक्तींना देखील येतात. मात्र या अडचणीतून मार्ग काढताना त्यांनी वेगळे मार्ग अवलंबल्यामुळे किंवा अनुभवातून आपल्यापेक्षा अधिक चांगला अनुभव गाठीसी धरल्यामुळे त्या व्यक्ती महान होतात, हे आपणास या पुस्तकाच्या वाचनातून समजते. ल...

आपल्यापैकी अनेकांना शालेय जीवनात इतिहास हा विषय आवडत नाही.कंटाळवाणा वाटतो.याचे महत्त्वाचे कारण तो म्हणजे राजकीय इतिहास असतो. इतिहासात वेळोवेळी राज्य केलेल्या व्यक्तींविषयी, त्यांनी केलेल्या युद्ध, लढाया आणि तह करार यांच्या विषयीची माहिती त्यात दिलेली असते. त्यांनी राज्य केले त्यांची माहिती जाणून आता काय उपयोग?या विचारातून इतिहासाकडे दुर्लक्ष केले जाते. मात्र ही इतिहासाची एक बाजू झाली.त्या राज्यकर्त्यांनी ज्या समाजावर राज्य केले,त्या समाजाचा देखील एक इतिहास असतो. जसे एखाद्या प्रदेशातील राजकर्ते बदलतात, तसे हा इतिहास देखील बदलतो.त्यामुळे एखाद्या प्रदेशाचे संपुर्ण  आकलन होण्यासाठी त्या प्रदेशाचा राजकीय इतिहासाबरोबर सामाजिक इतिहास देखील आवश्यक ठरतो.,आणि तो जर आपलाच प्रदेश असेल तर विचारायलाच नको.आपले पुर्वज कोणत्या स्थितीत राहत होते.त्यांच्यापेक्षा आपण कोणत्या पद्धतीने वेगळे रहात आहोत?हे समजले तर सोन्याहुन पिवळे.आपल्या प्रदेशातील सामाजिक इतिहास समजला तर आपल्याला आपण कोण आहोत,हे सहजतेने समजते आपलीच आपल्याला नवी ओळख होते.आपल्या महाराष्ट्राचा बाबत बोलायचे झाल्यास, आपली ही गरज स...