थोडं मनातील,

नविन ग्रेनियर वर्ष २०२६ सुरु होण्यास आता अत्यंत कमी वेळ शिल्लक राहिला आहे.त्या अर्थाने हे दिवस सरत्या वर्षाचा आढावा घेण्याचे आहे.हा आढावा क्षेत्र निहाय घेतल्यास उत्तम ठरेल असे मला वाटल्याने मी तो क्षेत्रनिहाय घेत आहेत.या लेखात आपण जागतिक घडामोडी बघूया २०२५ हे वर्ष जागतिक राजकारण, अर्थव्यवस्था आणि तंत्रज्ञानाच्या दृष्टीने निर्णायक ठरले. कोविडनंतरच्या पुनर्बांधणीचा टप्पा संपत असताना जगाने नव्या भू-राजकीय वास्तवाचा सामना केला. जागतिक GDP वाढ सरासरी ३ टक्क्यांच्या आसपास स्थिरावली असली, तरी अमेरिका, चीन, युरोपियन युनियन आणि भारत यांच्यातील वाढीचे दर असमान राहिले. अमेरिकेची अर्थव्यवस्था सुमारे २ टक्के वाढीसह स्थिर राहिली, तर चीनची वाढ ४.५ ते ५ टक्क्यांच्या दरम्यान मर्यादित झाली. रशिया-युक्रेन संघर्ष आणि मध्य-पूर्वेतील अस्थिरता यामुळे जागतिक ऊर्जा बाजारावर परिणाम झाला. कच्च्या तेलाचे दर सरासरी ८०–९० डॉलर प्रति बॅरल दरम्यान राहिले, ज्याचा थेट परिणाम महागाईवर झाला. अनेक विकसित देशांमध्ये महागाईचा दर ३–४ टक्क्यांपर्यंत खाली आला, मात्र विकसनशील देशांसाठी अन्न व ऊर्जा किंमती अजूनही आव्...

1990  पासुन पुढील ५ते ६ वर्षे ज्या २१ व्या शतकाचे गुणगाण केले जात होते‌. त्या २१ व्या वर्षाचे एक चतूर्थांसवे वर्ष म्हणुन ज्या ग्रेनीयर कॅलेंडर वर्षाचा आपण उल्लेख करु शकतो त्या २०२५ आपण लवकरच संपणार आहे.त्या अर्थाने हा सिंहावलोकनाचा काळ आहे.मागे बघून काय काय झाले याचा आढावा घेण्याचा हा कालखंड. आपल्या मानवी आयुष्याचा विचार करता कोणत्याही सिंहावलोकनासाठी    वर्ष हा कलावधी उत्तम आहे.चला तर बघुया थोड्याच दिवसात सरणाऱ्या ग्रेनीयर कॅलेंडर वर्ष २०२५ मध्ये काय काय घडामोडी घडल्या.मी हा आढावा विषयनिहाय घेणार आहे.या लेखात मी बोलणार आहे.सरत्या वर्षातील आपल्या भारताचे आनंदाचा ,  चिंतनाच्या दु ; खाच्या घटनांविषयी.  २०२५ हे वर्ष भारताच्या विकासप्रवासातील महत्त्वाचे टप्पे अधोरेखित करणारे ठरले. आर्थिक आघाडीवर भारताने सातत्यपूर्ण वाढ नोंदवली. अंदाजे ७ टक्क्यांच्या आसपास राहिलेल्या GDP वाढीमुळे भारत जगातील वेगाने वाढणाऱ्या प्रमुख अर्थव्यवस्थांमध्ये अग्रस्थानी राहिला. एकूण GDP आकार ४ ट्रिलियन अमेरिकी डॉलरच्या दिशेने वाटचाल करत असल्याचे चित्र स्पष्ट झाले. उत्पादन क्षेत्रा...

लवकरच आपण ग्रेनियन कॅलेंडर २०२५ निरोप देवून नवीन ग्रेनियन वर्ष २०२६ मध्ये प्रवेश करु.‌या नव्या वर्षात प्रगतीचे विकासाचे नविन ध्येय गाठताना आपण सरत्या वर्षात कुठे होते.हे माहिती असणे आवश्यक आहे. त्यासाठी मी सरत्या २०२५या वर्षाचा क्षेत्र आणि विषयनिहाय आढावा घेत आहे.या लेखात सार्वजनिक वाहतूक व्यवस्था बघूया‌.   सार्वजनिक वाहतूक ही कोणत्याही देशासाठी अत्यंत महत्तवाची बाबा आहे देशातील सर्वच लोक खासगी वाहने घेऊ शकत नाहीत तसेच देशातील रस्त्यांचा विवचार करता हे योग्य देखील ठरत नाही भारतासारख्या देशात तर हि बाब अनेक नवीन समस्या निर्माण करते. त्यामुळे सार्वजनिक वाहतूक असणे आवश्यक आहे तसेच तीत्या त्या प्रदेशातील वाहतुकीचा भर सहन करण्यास सक्षम देखील असावी लागते    वाढणाऱ्या लोकसंख्येचा विचार करता त्या क्लॉनुरूप वाढ तसेचग आधुनिकता येणे आवश्यक आहे आपल्या भारतातील सार्वजनिक व्यवस्था याचा विचार करता वेगाने बदलत आहे अधिक सक्षम होत आहे सरत्या वर्षात भारतातील सार्वजनिक व्यवस्था कोणत्या प्रकारे बदलली याचा विचार करूया     भारतात मोठ्या प्रमाणात सार्वजनिक वाहतुकीचा विचार क...

  आता नवीन वर्ष सुरु होण्यास एका आठवड्या पेक्षा कमी वेळ राहिला आहे पुढील वर्षात आपण या वर्षात केलेल्या चुकांची पुनरावृत्ती टाळण्यासाठी आपल्या बाबत या वर्षात काय काय झाले याची उजळणी करणे आवश्यक. जी बाब वैयक्तिक आयुष्यात लागू होते,तीच बाब देशासाठी सुद्धा लागू होते.देशाची नविन वर्षात अधिक प्रगती होण्यासाठी देशाची विविध क्षेत्रातील सरत्या वर्षातील कामगिरी जवाबदार नागरिक या नात्याने आपणास माहिती असणे अत्यावश्यक चला तर जाणून घेवूया त्याविषयी.या लेखात मी भारताचे शेजारील देश वगळून अन्य देशांबरोबर भारताचे राजनैतिक संबंध कसे राहिले ?याविषयी सांगणार आहे‌? २०२५ हे वर्ष भारताच्या जागतिक सहभागासाठी महत्त्वाचे ठरले. शेजारील देश वगळता अमेरिका, युरोपियन युनियन, आफ्रिका, मध्य-पूर्व, जपान, दक्षिण कोरिया व लॅटिन अमेरिका यांच्याशी भारताचे आर्थिक, तांत्रिक आणि धोरणात्मक संबंध अधिक सुदृढ झाले. जागतिक अर्थव्यवस्थेतील अनिश्चिततेच्या पार्श्वभूमीवर भारताने स्थिर, विश्वासार्ह आणि दीर्घकालीन भागीदार म्हणून आपली प्रतिमा बळकट केली. आर्थिक आघाडीवर २०२५ मध्ये भारताचा एकूण माल व सेवा व्यापार सुमारे ८०० अब्ज अमेरिक...

  ग्रेनीयर कॅलेंडरवर्ष ,  २०२५ संपायला आता मोजकेच दिवस शिल्लक राहिले आहेत.त्यामुळे हे दिवस नविन ग्रेनियर वर्ष २०२६ मध्ये काय काय करायचे ?  याचे नियोजन करण्याचे .हे नियोजन करणे सोइस्कर व्हावे यासाठी मागील वर्षातील स्थांनी स्वतःचे उपग्रह प्रक्षेपण तळ उभारणे ,  खासगी अंतराळ संशोधन संस्थांनी थ्रीडी रॉकेट उभारणे . इसरोस सर्वात उत्तघटना माहिती असणे आवश्यक.चला तर जाणून घेवूया मागील वर्षी काय झाले.मी हा आढावा क्षेत्रनिहाय घेत आहे.या लेखात जाणून घेवूया भारताची     खगोलशास्रातील प्रगती. २०२५ हे वर्ष भारतासाठी खगोलशास्त्र आणि अंतराळ विज्ञानाच्या दृष्टीने महत्त्वाचे ठरले. भारतीय अंतराळ संशोधन संस्था (ISRO) आणि देशातील संशोधन संस्थांनी मूलभूत खगोलशास्त्र, अंतराळ निरीक्षण आणि अनुप्रयुक्त तंत्रज्ञान या तिन्ही आघाड्यांवर उल्लेखनीय प्रगती केली. भारताचा एकूण अंतराळ कार्यक्रमाचा वार्षिक खर्च तुलनेने मर्यादित असतानाही (जागतिक मानकांच्या तुलनेत सुमारे ०.१ टक्के GDP पेक्षा कमी), मिळवलेले वैज्ञानिक निष्कर्ष जागतिक स्तरावर लक्षवेधी ठरले. आदित्य-L1 या भारताच्या पहिल्या सौर वेधशाळा ...

    ग्रेनीयर कॅलेंडर २०२६ सुरु होण्यास आता अवघे काही दिवस शिल्लक राहिले आहेत त्यामुळे हा कालावधी नव्या वर्षाचे नियोजन करण्याच्या म्हणता येईल . नव्या वर्षाचे नियोजन अचूक    व्हावे यासाठी आपण सरत्या वर्षाच्या आरंभी कोठे होतो  ? या सरत्या वर्षात आपली प्रगती कोठे झाली . ? कोठे प्रगती झाली नाही   ?  हे माहिती असणे आवश्यक आहे .हे सर्व कळण्याच्या उत्तम मार्ग म्हणजे सरत्या वर्षाचे अवलोकन करणे जी गोष्ट व्यक्तीला लागू होते तीच गोष्ट देशाला देखील लागू होते भारताचे जवाबदार नागरिक या नात्याने आपल्या भारताबाबत आपणास या गोष्टी आपणस माहिती असणे आवश्यक आहे जर आपणास या गोष्टी माहिती असल्यास आपण लोकप्रतिनिधींना त्याबाबत दबाव करू शकतो चला तर जाणून घेउया या सरत्या २०२५ वर्षात भारत आणि भारताच्या शेजारील देशाबरोबर संबंध कसे राहिले  ?  २०२५ हे वर्ष भारत आणि त्याच्या शेजारील देशांसाठी आर्थिक, धोरणात्मक आणि तांत्रिक दृष्ट्या महत्त्वाचे ठरले. भारताचे शेजारील देश म्हणजे पाकिस्तान, बांगलादेश, नेपाल, भूतान, श्रीलंका आणि मालदीव. या देशांसोबत भारताचे आर्थिक संबंध, ऊर्जा, वा...

  लवकरच नविन ग्रेनीयन कॅलेंडर वर्ष २०२६सुरु होईल. त्यावेळी सरत्या २०२५मध्ये आपणास काय अडचणी आल्या ,  काय आनंदाचे क्षण आपण अनुभवले    याचा धांडोळा घेतल्यास आपण नविन वर्षाचे स्वागत अधिक उत्तमपणे करु शकु ना  ? हीच बाब हेरत मी सरत्या वर्षातील घटनांचा , प्रसंगाचा क्षेत्रनिहाय विषयनिहाय आढावा घेत आहे.या लेखात आपण सरते वर्ष २०२५ मध्ये कोणत्या नैसर्गिक आपत्तींना आपल्याला सामोरे जावे लागले.याचा आढावा घेवूया.नैसर्गिक आपापतीचा मानवावर मोठ्या प्रमाणात परिणाम होतो तसेच यामुळे मोठ्या प्रमाणात पुर्नवसन करावे लागत असल्याने प्रशाकीय यंत्रणेवर देखील मोठा    ताण येतो त्यामुळे त्या महत्वाच्या ठरतात                         आपण नैसर्गिक आपत्तीचे भूगर्भात घडणाऱ्या घडामोडीमुळे होणाऱ्या नैसर्गिक आपत्ती आणि हवामानाच्या बदलामुळे होणाऱ्या नैसर्गिक आपत्ती असे वर्गीकरण करून शकतो . भूगर्भात होणाऱ्या आपत्तीमध्ये भूकंप ,  ज्वालामुखी यांचा समावेश करता येईल तर हवामान बदलामुळे झालेल्या नैसर्गिक आपत्तीत आपण अवर्षण दुष्काळ ,...

   नविन वर्ष २०२५सुरु होण्यास आता अत्यंत मोजकेच दिवस शिल्लक राहिले आहेत. नविन वर्षाचे जल्लोषात स्वागत करताना सरत्या वर्षात आपली काय कय मिळवले, काय काय गमावले याचा आढावा घेतल्यास नविन वर्षात या वर्षात केलेल्या चूका आपण टाळू शकतो‌ जो न्याय वैयक्तिक स्तरावर लागू होतो तोच न्याय मोठ्या स्तरावर विचार केल्यास आपल्या भारत देशाला देखील लागू होतो.देशाचे जवाबदार नागरिक म्हणून आपणास या बाबी माहिती असणे आवश्यक आहे.चला तर जाणून घेवू भारताचा जागतिक परीषदांमधील सहभाग कोणत्या प्रकारचा राहिला २०२५ हे वर्ष भारताच्या जागतिक कूटनीतीसाठी विशेष महत्त्वाचे ठरले. विविध आंतरराष्ट्रीय परिषदा, शिखर संमेलने आणि बहुपक्षीय मंचांवर भारताने सक्रिय सहभाग घेत आपली धोरणात्मक भूमिका अधिक ठामपणे मांडली. G20, BRICS, QUAD, SCO, तसेच हवामान बदलासंदर्भातील COP परिषदांमध्ये भारताची उपस्थिती केवळ प्रतिनिधित्वापुरती मर्यादित न राहता निर्णयप्रक्रियेत प्रभावी ठरली. जागतिक अर्थव्यवस्थेच्या पार्श्वभूमीवर भारताने G20 मंचावर विकसनशील देशांचे प्रश्न, कर्जसंकट, पुरवठा साखळीतील स्थैर्य आणि डिजिटल सार्वजनिक पायाभूत सुविधा यावर भर...

    लवकरच जग सध्या सुरु असलेल्या ग्रेनीयन कॅलेंडरला निरोप दूवून नविन ग्रेनीयन वर्ष २०२६चे मोठ्या जल्लोषात स्वागत करेल.हे करत असताना , सरत्या वर्षात झालेल्या घटनांचा मागोवा घेतल्यास पुढल्या वर्षाचे स्वागत करताना येणारा उत्साह उत्तमच.हेच लक्षात घेवून मी क्षेत्र  , विषयनिहाय सरत्या वर्षाचे आढावा घेणारे लेख लिहित आहे. त्याच मालिकेतील    क्रीडा विश्वाचा आढावा घेणारा हा लेख.    हे सरते वर्ष क्रीडा क्षेत्राचा विचार करता अत्यंत महत्त्वाच्या ठरले . भारताच्या अनेक खेळडूनी या वर्षात अत्यंत महत्वाचा टप्पा सर केला बुद्धिबळाचा विचार करता हे वर्ष खूपच आनंदाचे ठरले   २०२5 हे वर्ष भारताच्या क्रीडा क्षेत्रासाठी व्यावसायिकता, तंत्रज्ञानाचा वापर आणि पायाभूत विकास यांचा संगम दर्शवणारे ठरले. ऑलिम्पिक सायकलच्या तयारीच्या दृष्टीने केंद्र व राज्य सरकारांनी प्रशिक्षण, विज्ञानाधिष्ठित कोचिंग आणि खेळाडूंच्या कल्याणावर भर दिला. क्रीडा मंत्रालयाच्या आकडेवारीनुसार ‘खेलो इंडिया’ अंतर्गत वार्षिक गुंतवणूक सातत्याने वाढत असून, देशभरात १,००० हून अधिक प्रशिक्षण केंद्रे सक्रिय झाली. अ...