थोडं मनातील,

 मी पहिल्यांदा शिक्षणासाठी आणि नंतर नोकरी निमित्ताने पुणे शहरात आलो. त्याला आता ४ते५ वर्षांहुन जास्त दिवस होऊन गेले आहेत.मात्र रोजच्या आयुष्यात बिझी असल्याने म्हणा किंवा अन्य काही अडचणींमुळे म्हणा पुणे शहराचा एक अत्यंत मर्यादित भाग असलेल्या टिळक रोड, सदाशिव पेठ पलीकडे फारसे पुणे शहर फिरलो नव्हतो.नाही म्हणायला काही न्युजपेपरमध्ये पुणे शहरातील विविध उपनगरांचा पेठांतील गमतीजमंती मात्र आवर्जुन वाचायचो. मात्र जसे काठावर उभे राहुन पोहणे शिकण्यात मज्जा नाही.तसेच फक्त याविषयी वाचून काही अर्थ नाही,या गोष्टी स्वत: अनुभवायला हव्यात,हेही समजत होते. त्यावेळी कधीना कधि या गोष्टी स्वत:अनुभवयाचा हे मी ठरवले होते.मात्र त्यावेळी काही कारणाने ते शक्य झाले नाही.आता पुणे शहरात बराच काळ काढल्यावर नोकरीत बऱ्यापैकी स्थैर्य आल्यावर मी ठरवून वेळ काढत पुणे शहरातील विविध भागांना भेट देत असल्याचे तूम्हाला माहिती झाले असेलचं तर याच मालिकेत मी नुकतीच सिंहगड रोड परिसराला भेट दिली त्यासाठी नेहमीप्रमाणे पुणे महानगर परिवहन महामंडळ (पी.एम.पी.एम.एल.)चा एक दिवसाचा पास काढला.सकाळी लवकरच मी स्वारगेटहुन सुरूवा...

 रोजच्या जगण्यात आपणास अनेक अनुभ पदोपदी येत  असतात.  काही अनुभव सुखद असतात .काही अनुभव दुःखद असतात.हेर अनुभव आपण काही ठरवून केले किंवा नाही केले तरी आपली पाठ सोडत नाहीत ते येतातच आपला सुखद अनुभव आपण दुसऱ्याला विविध प्रकारे सांगायचं प्रयत्न करतो माझे आजचे लेखन त्याच पठडीतील  तर त्याचे असे झाले की काहीसा मोकळा वेळ मिळाल्याने  पूर्वी फारसा न उघडलेला एक टेलिग्राम ग्रुपवरील मेसेज वाचत होतोकधीतरी जॉईन केलेला तो टेलिग्राम ग्रुप होता तो त्या ग्रुपवर अनेक पुस्तकाच्या पी डी  एफ  होत्या मला वाचनाची मुळातच वाडा असल्याने मी भस्म्या झाल्यासारख्या त्या डाउनलोड करत होतो ग्रुपवरील पीडीएफ डाउनलोड करताना एक नुकताच ग्रुपवर आलेल्या पीडीएफ ने माझे लक्ष वेधून घेतले ती पीडीएफ होती ब्रिटिश चेस मॅगझीन मे २०२६ च्या अंकाची मला वाचनवाबरोबर बुद्धिबळाच्या देखील आवडीचे  असल्याने मी पीडीएफ डाउनलोड  करणे थांबवून ती वाचायला सुरुवात केली   ब्रिटिश चेस मॅगझीन मे २०६ विषयी सांगायचे झाल्यास  मासिकाचे आपण  * भाषेची काठीण्य पातळी  * आशय मांडण्याची शैली ...

  सध्या वाचनासाठी खूपच मोठ्या प्रमाणात साहित्य उपलब्ध हे . जर तुमच्याकडे जागा कमी असेल तुम्ही प्रवास्यात असाल तर ईबुक या अत्याधुनिक साधनांच्या आधार तुम्ही आपली वाचनाची भूक भागवू शकता अर्थात पारंपरिक वाचनाच्या तुलनेत ईबुकमध्ये वाचनाचा आनंद काहीसा कमी प्रमाणात मिळत असला तरी अगदीच मिळत नाही असे नाही काही प्रमाणात मिळतो दुधाची तहान ताकावर भागावणे या प्रकारचा आनंद आपणास मिळतो .तर वाचक मित्र- मैत्रिणींनो असाच मर्यादित स्वरूपाचा का होईना मात्र प्रवासात असताना एक वाचनाचा उत्तम अनुभव मला काही दिवसापूर्वी घेता आला.  निमित्त होते माझ्या एका मित्राने मला पाठवलेला आऊट लुक या साप्ताहिकाचा हिंदी भाषेतील २५ मे च्या अंकाची पीडीएफ  या साप्ताहिकाला  आपण दोन भागात विभाजन करु शकतो. साप्ताहिकाच्या एकुण ५२ पृष्ठांपैकी पहिल्या ३९ पानांचा पहिला भाग आणि उर्वरीत १३ पृष्ठांचा दुसरा भाग असे सरळसरळ विभाजन होईल. पहिल्या भागात राजकीय विषयांवरील लेखन आहे.तर दुसऱ्या भागात चित्रपटसृष्टीविषयक लेखन आहे. माझ्यामते या दोघांचा स्वतंत्र्यपणे विचार करणे संयुक्तिक होईल. पहिल्या भागाचा विचार  पुढील मुद्द्...

 'जनीं सर्वसूखीं असा कोण आहे ।  विचारें मना तूंचि शोधुनि पाहे ॥  मना त्वाची पूर्वसंचित रे केले !  तया सारिखे भोगणे प्राप्त झाले'!!  समर्थ रामदास स्वामी यांच्या सुप्रसिद्ध अश्या मनाच्या श्लोकातील ११ व्या  क्रमांकाचा श्लोक . या जगात पूर्णपणे सुखी असा कोणीही नाही, हे तू स्वतःच मनाला विचार करून शोधून पाहिले पाहिले पाहिजे. हे मना, तू स्वतःच पूर्वजन्मी जशी कर्मे केली आहेत, त्यानुसारच तुला फळे व सुख-दुःख भोगावी लागत आहेत अशा या श्लोकाचा अर्थ .सध्याच्या दुष्काळ सदृश्य स्थितीचा विचार करता श्लोकाचा खालचा अर्धा भाग विशेष महत्ताचा आहे.  मना त्वाची पूर्वसंचित रे केले! तया सारिखे भोगणे प्राप्त झाले'! गेल्या काही वर्षात आपण सामूहिकरित्या दाखवलेली  बेफिकीरीची शिक्षा आपण सध्या पाणी टंचाईच्या माध्यमातून अनुभवत आहोत    गेल्या ४ ते ५ वर्षात जागतिक स्तरावर हवामान बदलाच्या अनेक घटना घडल्या,  काही ठिकाणी मोठ्या प्रमाणात पूर आले. काही ठिकाणी न भूतो न भविष्यती अशी थंडीची लाट आली. उष्णतेने गेल्या कित्येक वर्षाचे उच्चांक मोडले .आपला भारत त्यातह...

प्रति  देवेंद्रजी फडणवीसजी   मुख्यमंत्री महाराष्ट्र राज्य  यांच्या सेवेशी  जय महाराष्ट्र  साहेब, आपल्या आदेशान्वये, 'महाराष्ट्र राज्य परिवहन महामंडळला, नागरिकांच्या बोलीभाषेत एसटीला आपण निधी देणार नसल्याचे जाहिर केले.राज्याची आर्थिक स्थिती उत्तम नसल्याने निधी देत नसल्याचे कारण आपण यावेळी दिले. एसटीने स्वत:हुन उत्पनाचे स्त्रोत शोधावेत असी आपली भुमिका देखील आपण त्यावेळी जाहिर केली.  मुळात एसटीला राज्य सरकारकडे निधी का मागावा लागतो,याचा विचार कराल का, साहेब. राजकीय स्वार्थासाठी नेत्यांकडून विविध सवलती जाहिर केल्या जातात. या सवलतीमुळे एसटीला कमी किमतीत तिकीट संबंधित प्रवाश्यास द्यावे लागते‌.नियमित प्रवाशी वर्गाला जेव्हढा वाहतूक खर्च येतो,तितकाच या सवलती मिळवणाऱ्या प्रवाश्याकडून येतो.मात्र त्या बदल्यात रक्कम मिळत नाही.ती कमी मिळते साहेब.आपले एसटी महामंडळ तब्बल ५२ प्रकारच्या तिकीटात सवलती देते. देशातील कोणतेही राज्य परिवहन महामंडळ इतक्या मोठ्या प्रमाणात तिकिटात सवलत देत नाही.ज्या आपण देतो साहेब.  लोककल्याणकारी राज्यात गोरगरीब जनतेला सम्मानाचे जगणे जगता ...

 साधरणत:१९८० ते१९९० या कालखंडात समाजातील शोषित,पिडीत समजला जाणारा तळागाळातील समाज आपल्या लेखनाद्वारे व्यक्त होऊ लागला.पॅथरच्या माध्यमातून आपल्या समाजातील वेदनेला वाचा फोडु लागला. मात्र यात प्रामुख्याने पुरुषवर्गाचे प्रमाण अधिक होते.माता-भगिनी महिलावर्ग तूलनेत यामध्ये काहीसा मागे होता.आता ज्याला आपण समांतर साहित्य/विद्रोही साहित्य म्हणून ओळखतो त्याचा सोन्याचा या दिवसात जी आत्मचरीत्रे प्रसिद्ध झाली,ती प्रामुख्याने पुरुषांनी लिहलेलीच जास्त संख्येने दिसतात.तूरळक स्वरुपात दिसणाऱ्या या महिलांच्या साहित्यातील एक महत्त्वाचे आत्मचरीत्र म्हणजे, , 'माज्या जल्माची चित्तरकथा' जे मी नुकतेच वाचले. शिक्षणामुळे होणारा बदल दाखवून देणारे आत्मचरीत्र म्हणजे 'माज्या जल्माची चित्तरकथा' असे या आत्मचरीत्राबाबत आपण म्हणू शकतो. पहिले दलित महिला आत्मचरीत्र असी ओळख असलेले हे आत्मचरीत्र अन्य  विद्रोही साहित्यातील आत्मचरीत्राप्रमाणेच गावकुस्यात झालेला अन्याय, त्यावर मात करण्यासाठी केलेला संघर्षाचे दर्शन घडवते.या प्रकारच्या अन्य आत्मचरीत्रात असते, त्याचप्रमाणे सुरुवातीला बोली भाषा आणि पुस्तकाचा साध...

  दोनच दिवसांपूर्वीची गोष्ट आहे . व्हाट्सएपच्या एका ग्रुपवर मराठीत नुकत्याच प्रदर्शित झालेल्या देऊळबंद २ या चित्रपटावर चर्चा सुरु होती.चर्च करता करता गाडी याच चित्रपटाच्या नावाशी सारखेपणा असलेल्या देऊळ या चित्रापाशी येऊन थांबली .चर्चा भुरकट आहे हे लक्षात अळ्यांचे ऍडमिनने चर्चा लगेच थांबवली .मात्र त्यावेळी माझ्या मनात सुरु असलेले विचार चक्र अजून सुरूच आहे .तसे बघायला गेले तर हा विषय आपणास काही नवीन नाही हिंदीतील गोष्टच सोडा आपल्या मराठीत देखील हा विषय कल्पकतेने मांडण्यात आला आहे . आपल्या मराठीच्या उत्तमोत्तम  गाण्याच्या खजिन्यातील एक असलेले 'देव  देव्हाऱ्यात नाही देव नाहोती देवालयी'  हे झाला महार पंढरीनाथ या चित्रपटातील गाणे हे याचे एक उत्कृष्ट उदाहरणच म्हणता येईल  ‘देव देव्हाऱ्यात नाही, देव नाही देवालयी’ हे मराठी गाणे आपल्यास काय सांगते ? याचा एका ओळीचा सारांश  सांगायचं झाल्यास,  देव ही केवळ मूर्ती, मंदिर किंवा देव्हाऱ्यात मर्यादित असलेली संकल्पना नाही. उलट, देव हा प्रत्येक सजीवात, प्रत्येक चांगल्या कृतीत आणि माणसाच्या अंतःकरणात वास करतो. आपण अनेक...