पुणे शहर मोठे विविधरंगी आहे. आपण ज्या शहरात आता राहतोय .त्या शहराच्या आतापर्यंत न गेलेल्या भागाची किमान तोंड ओळख आपणास असावी म्हणून मी सुरु केलेल्या पुणे शहराच्या विविध भागात फिरण्याच्या गोष्टीमुळे मला याची अधिक ठळकपणे जाणीव होत आहे ,माझ्या आतापर्यंतच्या अनुभवानुसार पुणे शहरातील प्रत्येक भागाचे स्वतःचे एक वैशिष्ट आहे. पुणे शहरातील मूळ भाग असलेल्या पेठा देखील यातून सुटलेल्या नाहीत .फार पूर्वीपासून पुणे शहराच्या प्रगतीतील एक महत्त्वाचा भाग असलेल्या या पेठांतील विविधता मी मार्च आणि एप्रिल महिन्यात स्वतः अनुभवली. ती आपणापर्यंत पोहोचवण्यासाठी लिहिलेल्या लेखाच्या पहिल्या भागात आठवड्यातील वारांची नावे नसलेल्या पेठांमधील मला अनुभवायास आलेली बहुढंगी विविधता आपणास समजली.या लेखाच्या दुसऱ्या भागात आठवाड्यतील वारांच्या नावाने असलेल्या पेठांमधील मला जाणवलेले वैविध्य विविधता आपणापर्यंत पोहोचवण्यासाठी हे लेखन
सोमवार पेठेत पारंपरिक निवासी वस्ती मोठ्या प्रमाणात आढळते. जुन्या वाड्यांसोबतच काही नवीन इमारतीही आहेत. येथे किराणा दुकाने, औषध दुकाने, लहान उद्योग आणि सेवा व्यवसाय दिसतात. मोठे घाऊक बाजार नसले तरी स्थानिक पातळीवरील व्यापार चालतो ही पेठ मुख्यतः मध्यमवर्गीय वस्तीची असून व्यावसायिकपेक्षा निवासी स्वरूप जास्त आहे.मंगळवार पेठ ही निवासी आणि लहान व्यवसाय यांचा मिश्र प्रकार आहे. येथे कारागीर, छोटे उत्पादन व्यवसाय, वर्कशॉप्स आणि सेवा क्षेत्रातील दुकाने दिसतात. काही भागांमध्ये गोदामे व लघुउद्योग आहेत. नागरी वस्ती मध्यम प्रमाणात असून व्यावसायिक जागा हळूहळू वाढत आहेत. काहीशी बदनाम पेठम्हूणन ओळखली जाते ती बुधवार पेठ मात्र बुधवार पेठ ही पुण्यातील अत्यंत व्यावसायिक पेठांपैकी एक आहे हे आपण लक्षात घेयला हवे असे मला भेट दिल्यावर जाणवले येथे इलेक्ट्रॉनिक्स, मोबाईल, हार्डवेअर, स्टेशनरी, तसेच विविध घाऊक बाजार आहेत. काही भागांमध्ये विशिष्ट प्रकारचे व्यवसाय (जसे की पारंपरिक सेवा क्षेत्र) केंद्रित आहेत. नागरी वस्ती कमी होत चालली असून व्यावसायिक वापर मोठ्या प्रमाणावर वाढलेला आहे. गुरुवार पेठेत पारंपरिक व्यवसायांसोबत निवासी वस्तीही आहे. येथे बांधकाम साहित्य, लोखंडी सामान, वर्कशॉप्स आणि छोटे उद्योग दिसतात. काही भागांमध्ये व्यापारी क्रियाकलाप जास्त असूनही संपूर्ण पेठ पूर्णतः व्यावसायिक नाही. मध्यम स्वरूपाची वस्ती आणि व्यवसाय यांचे संतुलन येथे आढळते.शुक्रवार पेठ ही व्यापारीदृष्ट्या महत्त्वाची असून येथे कपडे, धान्य, किराणा आणि घाऊक बाजार मोठ्या प्रमाणावर आहेत. काही भागांमध्ये निवासी वस्ती असली तरी व्यापारी जागांचे प्रमाण जास्त आहे. पारंपरिक बाजारपेठेचा प्रभाव अजूनही
टिकून आहे.शनिवार पेठ ही मुख्यतः निवासी पेठ आहे. येथे पारंपरिक वाडे, शाळा, मंदिरे आणि सांस्कृतिक संस्था आहेत. व्यवसायाच्या दृष्टीने लहान दुकाने, खाद्यपदार्थांची दुकाने आणि सेवा व्यवसाय आहेत. मोठ्या व्यापारी क्रियाकलापांची कमतरता असून नागरी वस्ती जास्त आहे.रविवार पेठ ही पुण्यातील महत्त्वाची व्यापारी पेठ आहे. येथे सोने-चांदी, प्लास्टिक, कापड आणि घाऊक बाजार मोठ्या प्रमाणावर आहेत. व्यापारी वर्गाचे वर्चस्व असून निवासी वस्ती तुलनेने कमी आहे. ऐतिहासिकदृष्ट्या ही श्रीमंत व्यापाऱ्यांची पेठ होती आणि आजही ती घाऊक व्यापारासाठी प्रसिद्ध आहे.
मी लेखाच्या पहिल्या भागात सांगितले तसे मी पुणे शहरातील या पेठांना भेटी दिलंत एप्रिलच्या सुरवातीला मात्र त्यावेळचे अनुभव आपणापर्यंत आता पोहोचवत आहे ,दरम्याच्या काळात मी कोथरूड सहकारनगर ,पर्वती गाव बिब्बेवाडी अप्पर आदी भागाला भेटी दिल्या .त्यावेळेचे माझे अनुभव लवकरच मी आपणापर्यंत पोहोचवेळेचंमात्र पुणे शहरात फिरताना मला पण पिंपरी चिंचवड शहरात दखल फिरले पाहिजे असे वाटल्याने मी आता पम्पारी चिंचवड शहरात देखील फिरणार आहे तेही अनुभव मी त्या त्या वेळी आपापर्यंत पोहोचवेलच मात्र त्यावेळी भेटण्यासाठीआता मी आपली रजा घेतोय बाय
या लेखाचा पहिला भाग वाचण्यासाठी पुढील लिंकवर क्लिक करा
टिप्पण्या